Bóc trần thú chơi ngọc phỉ thúy của các phú bà

Ngọc phỉ thúy là gì? 

Nhiều người thường gọi chung tất cả các loại ngọc màu xanh là ngọc phỉ thúy, nhưng trên thực tế, thuật ngữ này chỉ dùng để chỉ jadeite - một trong hai loại ngọc được công nhận trong ngành đá quý, bên cạnh nephrite. Theo Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA), jadeite có cấu trúc tinh thể mịn hơn, độ cứng cao hơn và màu sắc đa dạng hơn nephrite, vì vậy cũng có giá trị kinh tế vượt trội.

Trong giới sưu tầm, ngọc phỉ thúy được ví như Hermès của thế giới đá quý, không chỉ vì độ hiếm mà còn bởi mỗi viên ngọc đều có màu sắc, kết cấu và độ trong gần như không thể sao chép hoàn toàn. Những viên đạt chất lượng cao, đặc biệt là màu Imperial Green (xanh lục bảo đậm, trong và đều màu) có thể được định giá ngang hoặc cao hơn kim cương cùng kích thước.

Nguồn cung jadeite chất lượng cao trên thế giới cũng rất hạn chế. Phần lớn ngọc phỉ thúy thương mại hiện nay được khai thác tại bang Kachin (Myanmar), khu vực được xem là nơi sản sinh những viên ngọc có chất lượng tốt nhất thế giới.

Điều gì khiến ngọc phỉ thúy được giới thượng lưu săn đón?

Khác với nhiều món trang sức theo xu hướng, ngọc phỉ thúy có tính vượt thời gian, một chiếc vòng tay hay mặt dây chuyền đẹp có thể được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác mà không mất đi giá trị.

Trong văn hóa phương Đông, đặc biệt tại Trung Quốc, Hong Kong, Đài Loan và Việt Nam, ngọc còn tượng trưng cho sự bình an, phú quý và trường thọ. Từ thời nhà Thanh, ngọc phỉ thúy đã xuất hiện trong trang sức của hoàng tộc và tầng lớp quý tộc. Đến nay, đây vẫn là món phụ kiện xuất hiện thường xuyên trong bộ sưu tập của nhiều doanh nhân, nghệ sĩ và nhà sưu tầm.

Không chỉ mang ý nghĩa văn hóa, ngọc phỉ thúy còn được xem là một tài sản có khả năng giữ giá. Những viên ngọc chất lượng cao ngày càng hiếm do nguồn khai thác hạn chế, trong khi nhu cầu của thị trường châu Á vẫn duy trì ở mức cao. Chính điều này khiến nhiều người xem việc sưu tầm ngọc như một hình thức đầu tư dài hạn.

Phương pháp chọn ngọc đẹp

Nhiều người cho rằng ngọc càng xanh càng đắt, nhưng theo GIA, giá trị của một món ngọc được quyết định bởi nhiều yếu tố hơn màu sắc.

Màu sắc phải đều và có chiều sâu

Màu là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến giá trị của ngọc phỉ thúy, những viên ngọc được đánh giá cao thường có màu xanh tươi, bão hòa tốt, phân bố đồng đều và không bị loang lổ. Trong đó, màu Imperial Green luôn được xem là tiêu chuẩn cao nhất nhờ sắc xanh đậm nhưng vẫn trong trẻo và có độ phát sáng tự nhiên.

Độ trong càng cao càng quý

Trong giới chơi ngọc, người ta thường nhắc đến khái niệm lên nước, đây không phải là lượng nước bên trong viên đá mà là cách mô tả độ trong, độ bóng và cảm giác như ngọc có ánh sáng phát ra từ bên trong.

Những viên ngọc có kết cấu tinh thể mịn, ít tạp chất sẽ tạo hiệu ứng ánh sáng mềm mại và trong suốt hơn. Khi quan sát dưới ánh sáng tự nhiên, viên ngọc sẽ có cảm giác ướt, mịn và trông như đang phát quang, đây chính là yếu tố khiến nhiều món ngọc tăng giá đáng kể.

Kết cấu tinh thể quyết định chất lượng

Một viên ngọc đẹp không chỉ có màu mà còn cần kết cấu tinh thể đồng đều, cấu trúc càng mịn, viên ngọc càng bền, bóng và có khả năng phản chiếu ánh sáng tốt hơn. Ngược lại, những viên có hạt thô, nhiều vết nứt hoặc tạp chất sẽ có giá trị thấp hơn dù màu sắc đẹp.

Đa dạng thành phẩm

Trong giới sưu tầm, vòng tay nguyên khối (bangle) luôn được xem là món trang sức có giá trị cao nhất. Lý do là để chế tác được một chiếc vòng liền mạch, khối ngọc ban đầu phải rất lớn, gần như không có vết nứt và đạt chất lượng đồng đều. Tỷ lệ hao hụt nguyên liệu trong quá trình chế tác cũng cao hơn nhiều so với nhẫn hay mặt dây chuyền, khiến giá thành của vòng tay thường đắt nhất. Trong khi đó, mặt dây chuyền và nhẫn là lựa chọn phù hợp cho người mới bắt đầu sưu tầm nhờ mức giá đa dạng và dễ lựa chọn hơn.

Làm sao để tránh mua phải ngọc xử lý?

Theo GIA, ngọc phỉ thúy được chia thành nhiều nhóm, trong đó:

• Type A là ngọc tự nhiên, chỉ được đánh bóng và phủ sáp, có giá trị cao nhất.
• Type B là ngọc đã xử lý bằng axit và bơm polymer để cải thiện độ trong.
• Type C là ngọc đã nhuộm màu nhằm tạo màu sắc bắt mắt hơn.

Đối với người mới chơi, cách an toàn nhất là yêu cầu giấy kiểm định từ các phòng giám định uy tín trước khi quyết định mua. Điều này giúp xác định viên ngọc có phải tự nhiên hay đã qua xử lý, đồng thời hạn chế rủi ro khi đầu tư.