Câu chuyện chưa kể đằng sau màu phấn mắt xanh và nữ quyền

Từ Ai Cập cổ đại: Khi phấn mắt xanh là biểu tượng của quyền lực

Lịch sử của phấn mắt xanh bắt đầu từ hơn 3.000 năm trước tại Ai Cập cổ đại. Khi ấy, màu xanh được tạo nên từ các khoáng chất quý như malachite hay azurite và được xem là gam màu gắn liền với thần linh, sự bảo hộ và quyền lực.

Hình ảnh nổi tiếng nhất có lẽ là nữ hoàng Cleopatra VII với đôi mắt được viền đậm bằng những sắc xanh ngọc và xanh lam. Đối với bà, lớp trang điểm này không chỉ nhằm tôn lên vẻ đẹp mà còn là tuyên ngôn về địa vị và sức mạnh chính trị. Trong một xã hội nơi ngoại hình gắn chặt với quyền lực, màu xanh trên mí mắt trở thành dấu hiệu của sự uy nghi, khác biệt và quyền được hiện diện. 

Những năm 1920: Khi phụ nữ bắt đầu từ chối hình mẫu đoan trang

Sau nhiều thế kỷ gần như vắng bóng, phấn mắt xanh trở lại mạnh mẽ vào thập niên 1920 - giai đoạn được biết đến với cái tên Jazz Age. Đây cũng là thời điểm phụ nữ bắt đầu cắt tóc ngắn, mặc váy ngắn hơn, hút thuốc nơi công cộng và đòi hỏi nhiều quyền tự do hơn trong xã hội.

Nếu trước đó, phụ nữ được kỳ vọng phải xuất hiện với vẻ ngoài kín đáo, trang điểm nhạt và đúng mực, thì những gam màu rực rỡ như xanh cobalt hay xanh ngọc lại trở thành lời thách thức dành cho các chuẩn mực cũ. Điều từng bị coi là phản cảm, nổi loạn hay thiếu nữ tính giờ đây lại đại diện cho một thế hệ phụ nữ mới, những người không còn muốn sống theo kỳ vọng của người khác. 

Thập niên 1960-1980: Khi màu xanh trở thành tuyên ngôn của nữ quyền

Nếu những năm 1920 đánh dấu bước khởi đầu, thì giai đoạn từ thập niên 1960 đến 1980 mới là thời kỳ phấn mắt xanh thực sự gắn chặt với phong trào giải phóng phụ nữ. 

Đây là thời điểm làn sóng nữ quyền thứ hai lan rộng tại nhiều quốc gia phương Tây, phụ nữ đấu tranh cho quyền làm việc, quyền kiểm soát cơ thể, bình đẳng trong giáo dục và sự nghiệp. Song song với những thay đổi trong xã hội, họ cũng bắt đầu sử dụng thời trang và trang điểm như một ngôn ngữ để thể hiện cá tính.

Giữa những chuẩn mực cho rằng phụ nữ nên dịu dàng, kín đáo và vô hình, màu xanh nổi bật trên đôi mắt lại gửi đi một thông điệp hoàn toàn khác: "Tôi quyết định mình sẽ trở thành ai."

Trong âm nhạc, điện ảnh và văn hóa đại chúng, hàng loạt biểu tượng phong cách đã góp phần đưa phấn mắt xanh trở thành một phần của tinh thần nổi loạn. Gam màu này không còn thuộc về giới thượng lưu mà dần xuất hiện ở phụ nữ thuộc nhiều tầng lớp xã hội, xóa nhòa ranh giới giữa thời trang cao cấp và phong cách đường phố. 

Vì sao phấn mắt xanh từng bị coi là lỗi thời?

Sau giai đoạn hoàng kim của thập niên 1980, xu hướng làm đẹp chuyển dần sang những tông màu trung tính và tự nhiên. Các gam nâu, be hay hồng đất thống trị thị trường, trong khi phấn mắt xanh dần bị gắn với hình ảnh cũ kỹ, sến sẩm hoặc quá phô trương.

Tuy nhiên, điều thú vị là chính sự không giống ai ấy lại giúp màu xanh chưa bao giờ thực sự biến mất. Từ Elizabeth Taylor trong Cleopatra, David Bowie, Barbie cho đến các sàn diễn của Marc Jacobs hay Chanel, phấn mắt xanh vẫn liên tục xuất hiện như một biểu tượng của sự phá cách và tính nghệ thuật. 

Sự trở lại của màu xanh trong kỷ nguyên TikTok

Những năm gần đây, phấn mắt xanh đang có màn trở lại mạnh mẽ trên TikTok và các sàn diễn thời trang quốc tế. Tuy nhiên, khác với hình ảnh đậm nét của thập niên 1980, cách sử dụng hiện đại đa dạng hơn rất nhiều: từ lớp màu pastel mỏng nhẹ, eyeliner xanh cobalt cho đến hiệu ứng metallic hay denim blue.

Điểm đáng chú ý là lần trở lại này không còn xoay quanh việc làm đẹp để làm hài lòng người khác. Thay vào đó, các nhà sáng tạo nội dung và nghệ sĩ sử dụng màu xanh như một cách thể hiện cá tính, cảm xúc và bản sắc riêng.

Thông điệp mà họ truyền tải khá rõ ràng: trang điểm không có quy tắc tuyệt đối, và vẻ đẹp không cần phải tuân theo bất kỳ khuôn mẫu nào do xã hội áp đặt.