Hiên ngang bóng hồng Thủ Đô giữa những năm tháng khói lửa

Chào mừng kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026) — Nhìn lại lịch sử hào hùng của Thăng Long - Hà Nội, bên cạnh tiếng súng vang dội và những chiến công oanh liệt, lịch sử mãi khắc ghi bóng hình kiên cường, bất khuất của những người phụ nữ Thủ đô. Họ là hậu phương vững chắc, là chiến sĩ gan dạ trong lòng địch hậu, và là những chứng nhân lịch sử làm nên một thời đại oanh liệt không bao giờ quên.

Trong kháng chiến chống Pháp, đội nữ du kích Hồng Hà và đội nữ giao thông Lãng Bạc đã vượt sông, qua các vị trí địch để đưa lương thực, thuốc men, thư từ vào nội đô. Với công tác tuyên truyền, bà Nguyễn Thị Thành Nhân cùng những phụ nữ tham gia kháng chiến từng buộc truyền đơn vào chim bồ câu bán tại chợ Đồng Xuân. Những cách làm ấy cho thấy sự linh hoạt của phụ nữ trong điều kiện hoạt động nguy hiểm.

Sự kiên định còn được thể hiện trong câu chuyện của bà Nguyễn Thị Thường, đoàn viên phụ nữ cứu quốc, hoạt động trong đội Hoàng Diệu ở nội thành. Bị giam tại Hỏa Lò, dù chịu nhiều hình thức tra tấn, bà vẫn nhất quyết không khai.

Không chỉ kiên cường bám trụ trên các tuyến đầu trận địa, phụ nữ Thủ đô còn trực tiếp tham gia vào những trận đánh giáp lá cà vô cùng ác liệt ngay trong lòng địch. Nổi bật lên trong lịch sử chiến đấu là Tiểu đội nữ Ngọc Hà thuộc Đại đội 134 với lòng quả cảm tuyệt vời, sẵn sàng sử dụng lựu đạn, dao găm và mã tấu để cận chiến với kẻ thù.

Lịch sử cũng mãi khắc ghi những tấm gương cảm tử lẫy lừng như chị Nguyễn Thị Lợi – người đã mưu trí, dũng cảm xách chiếc vali đặt mìn nổ chậm thẳng lên tàu của lính thủy đánh bộ Pháp, hay những nữ chiến sĩ không quản ngại hiểm nguy lao thẳng vào các kho tàng trọng yếu của địch tại nhà Tiền, nhà Dầu để tịch thu vũ khí, lập nên những chiến công hiển hách.

Không chỉ trực tiếp cầm súng và chiến đấu, ở hậu phương lớn, phụ nữ Hà Nội còn đi đầu trong các phong trào thiết thực như hưởng ứng "Tuần lễ vàng" hay quỹ "Đảm phụ quốc phòng". Bằng tất cả tấm lòng hướng về cách mạng, các chị đã vận động gia đình đóng góp những con số kỷ lục vào thời điểm bấy giờ, góp phần đặc biệt quan trọng trong việc tài chính, hậu cần để nuôi dưỡng và bảo vệ nền độc lập non trẻ của Tổ quốc.

Qua những ký ức đó, người đọc hôm nay có thể hình dung rõ hơn về cái giá của mỗi nhiệm vụ thời chiến. Một chuyến đi, một lần chuyển tin đều có thể dẫn đến tù đày. Bởi vậy, đằng sau những công việc tưởng chừng nhỏ bé là lòng tin và quyết tâm được thử thách bằng chính sự an nguy của người thực hiện.

Sau ngày giải phóng, phụ nữ Hà Nội tiếp tục bước vào những thử thách mới. Trong kháng chiến chống Mỹ, phong trào “Ba đảm đang” trở thành dấu ấn tiêu biểu cho sự tham gia của phụ nữ vào sản xuất, chăm lo gia đình và bảo vệ đất nước.

Từ sáng kiến của phụ nữ Đan Phượng, ngày 22/3/1965, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phát động phong trào “Ba đảm nhiệm”, sau được đổi tên thành “Ba đảm đang”. Phong trào vận động phụ nữ đảm nhiệm sản xuất, công tác thay nam giới đi chiến đấu; chăm lo gia đình; phục vụ chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu khi cần thiết.

Ở Hà Nội, phụ nữ đảm nhận thêm công việc trong các ngành sản xuất, tham gia lực lượng thanh niên xung phong và dân quân. Tư liệu về phong trào còn lưu lại hình ảnh nữ công nhân Nhà máy Dệt 8/3 thi đua lao động, nữ dân quân ngoại thành đón con sau giờ trực chiến.

Những hình ảnh ấy giúp người đọc thấy được sức nặng của hai chữ “đảm đang” trong hoàn cảnh chiến tranh. Đó là khả năng thích nghi, học hỏi và gánh vác nhiều trách nhiệm cùng lúc, khi cuộc sống riêng và nhiệm vụ chung luôn đan xen.

Ngày 10/10/1954, Thủ đô được hoàn toàn giải phóng, đánh dấu một mốc son chói lọi trong lịch sử dân tộc. Trong ngày hội lớn ấy, có nước mắt hạnh phúc, có nụ cười rạng rỡ của hàng vạn người phụ nữ Hà Nội đón đoàn quân chiến thắng trở về.

Thời gian trôi đi, khói lửa chiến tranh đã lùi vào quá khứ, nhưng hình ảnh những bóng hồng hiên ngang, gan dạ của Thủ đô ngày nào vẫn mãi là tượng đài sáng ngời về lòng yêu nước. Tri ân phụ nữ Thủ đô trong ngày 10/10 không chỉ là tri ân quá khứ oanh liệt, mà còn là sự tôn vinh đối với bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của người phụ nữ Việt Nam trong công cuộc xây dựng và phát triển Thủ đô hôm nay.